پنجمین شماره دو ماه نامه «شیوه» در پنج بخش سینما، تئاتر، تجسمی، ادبیات و معماری منتشر شده است.
در بخش سینما، بخش سینمای ایران به بررسی سینمای کیانوش عیاری اختصاص دارد؛ فیلمساز برجستهای که اکثر فیلمهایش مجوز اکران نگرفته است. مجید فخریان زندگی و آثار عیاری را مرور کرده است. علیرضا محصصی نیز مفاهیم فشردهی مکتب «رئالیسم» و اثر انگشت واقعیت را در سینمای عیاری ردگیری و نشانهگذاری کرده است. نوید پورمحمدرضا، آثار دههی شصت عیاری به ویژه شبح کژدم را مورد بررسی قرار داده است. وحید مرتضوی به تحلیل عمیق فیلم خانهی پدری پرداخته است. و علی حدادی مسئلهی «بازنمایی واقعیت» را در جهان سینمایی عیاری مرور کرده است. گفتوگوی سعید عقیقی با استاد کیانوش عیاری پایانبخش این پرونده است.
در بخش سینماتک این شماره به سراغ بخش قدرنادیده و کمتر شناختهشدهی سینمای جهان رفتهایم؛ سینمای جنوب شرق آسیا. جنوب شرق آسیا کشورهایی نظیر برونئی، ماکائو، اندونزی، مالزی، سنگاپور، کامبوج، ویتنام، تایلند و فیلیپین را شامل میشود. در طی سالهای قبل بهتدریج سینماگران متفاوتی با نگاه و شیوهی سینمایی خاصی ظهور کردهاند. در این شماره امیرهوشنگ للهی به مرور برخی از فیلمهای این فیلمسازان پرداخته است.
در بخش تئاتر، چهرهی تئاتری این شماره مجله را به نغمه ثمینی نویسنده اختصاص دادهایم که نمایشنامهی «زبان تمشکهای وحشی» The Language of Wild Raspberry او به کارگردانی شیوا مسعودی در تماشاخانهی پالیز تحسین بسیاری را برانگیخت. او در گفت و گویی با مهین صدری از نوشتن و دردسرها و لطفهایش میگوید.
«بحران مخاطب، توهم یا واقعیت» پروندهای ست درباره وضعیت مخاطب در تئاتر ایران. فرزانه ابراهیمزاده در مقالهای مسئله بحران مخاطب و اینکه آیا اساساً چنین بحرانی وجود دارد یا زاییدهی تخیل ماست را میشکافد. قطبالدین صادقی در گفت و گو با بابک احمدی با عنوان «مخاطبی که با اولین چالش سیاسی ـ اجتماعی دود میشود» ابعاد نگران کنندهی این مسئله را مطرح میکند. حسن معجونی، نورالدین حیدری ماهر، جابر رمضانی و سجاد افشاریان نیز در میزگردی با عنوان «با حرکت سایه جا به جا میشویم» به راهکارهای هدایت درست مخاطب امروز میپردازند.
در بخش تجسمی، پروندهی نظری این شماره به جریان رئالیسم سوسیالیستی اختصاص دارد؛ رویکردی هنری که در روسیهی استالینیستی سعی میشد به عنوان سبک هنری رسمی و مشروع در حوزههای مختلف، از جمله هنرهای تجسمی، رواج پیدا کند. به خاطر شرایط فروبستهی روسیه در دورهی استالین، پیشتر در مورد این جریان اطلاعات روشنی فراتر از آنچه قطببندیهای ایدئولوژیک دوران جنگ سرد اقتصا میکرد وجود نداشت ــ و در ایران نیز اوضاع به همین منوال بود. در سالهای اخیر تلاشهای روشنتر و واقعبینانهتری برای شناخت این جریان انجام شده است، و پروندهی حاضر را نیز باید تلاشی مقدماتی در همین راستا دانست.
در بخش «نقد حال» چهار مطلب خواهید خواند: نقد کوتاهی بر نمایشگاه سجاد سلمان روغنی نوشتهی علیرضا رضاییاقدم؛ یادادشت مجید اخگر برای کاتالوگ نمایشگاه «پروسه» که گالری «آ» با موضوع فرایند رسیدن از ایده و الهام اولیه به اجرای اثر در رسانههای مختلف برگزار کرد؛ و دو نقد که به دو کتاب تجسمی پرداختهاند که اخیراً به بازار کتاب وارد شدهاند: کتاب تیری دُ دوو در مورد کلمنت گرینبرگ؛ و کتاب مفصلی که اخیراً سیامک دلزنده با عنوان تحولات تصویری هنر ایران به نگارش درآورده است.
پس از این، مقالهای خواهید خواند از هاشم صدقآمیز با عنوان «زمان، ظرف و مظروف»، که در آن نویسنده تلاش میکند با تأمل بر برخی اشیای روزمره و کاربرد آنها، حلقهی پیوند اشیاء با انسان در زمانهای مختلف را از یکدیگر متمایز کند.
و در نهایت، بخش دوم گفتگو با روئین پاکباز را خواهید خواند، که در آن در مورد فعالیتهای خود پس از انقلاب سخن خواهد گفت: از تدریس در دانشگاه تهران تا تأسیس انجمن نقاشان، فعالیت در «موزهی هنرهای معاصر»، و نگارش دائرهالمعارف هنر.
این شماره در سرویس ادبیات، پروندهای دربارهی در مورد نیویورکر و پاریس ریویو داریم، مجلات ادبی در شکلگیری جریانهای اصلی داستاننویسی نقش پررنگی دارند. سردبیران و ویراستاران قدرتمندی که میتوانند داستانهای نویسندههای سرشناس را بپذیرند، ویرایش کنند و یا به کل کنارش بگذارند. مجلاتی همچون نیویورکر و پاریس ریویو و گرنتا سرآمد این جریان هستند. در این شماره به نقد و بررسی دو مجلهی نیویورکر و پاریس ریویو پرداخته و گفتوگوهایی با دستاندرکاران این دو مجله داریم.
در بخش معماری و در پرونده «مقالات تحلیلی»، فریار جواهریان، هنرمند و معمار شناخته شده ایرانی، در مقاله گلگشت ایرانی، به مناسبت برگزاری نمایشگاهی با همین موضوع در کاخ موزه گلستان، ابعاد معمارانه، مردم شناسانه، فرهنگی، اجتماعی و سیاسی پدیده «گلگشت» یا «پیک نیک» را در فرهنگ ایرانی و در ارتباط با مفهوم «باغ ایرانی» مورد بررسی قرار می دهد. دکتر سیروس باور در مقاله در مورد مدرنیسم و مدرنیته، تحولات مرتبط با مدرنیته در معماری معاصر ایران را در نسبت با فرایندهای صنعتی شدن و تحولات اجتماعی متعاقب بررسی می کند. در معرفی پرونده «معماری و هنرهای بصری»، علیرضا صیاد به بررسی ارتباط میان این دو حیطه می پردازد. مقالات این پرونده عبارت¬اند از: گمگشته در فضا: «اجزای» معماری طوبا خدوری نوشته آنتونی ویدلر، پارناسوس و پارادایز، یا انتروپوسن (عصر انسان) و واژگونگی حالتی از آگاهی نوشته یورگ اچ. گلایتر، و معنای امر خانگی نوشته برت ورشافل.